Jongens opvoeden? Dit wil ik je meegeven

Laatst zag ik een radeloze moeder. Haar zoontjes speelden in de speeltuin maar kregen continu ruzie. Moeder corrigeerde hen vanaf het bankje waar zij zat. Maar helaas, na een paar tellen was het alweer raak. De een deed de ander pijn en een huilbui volgde.

Moeder stond op en riep ‘de dader’ bij zich. Die maakte snel dat hij boven op het speeltoestel stond. “Nu komen, of ik haal je er zelf af,” riep ze boos. Zoon kwam. De dreiging was voelbaar. Vervolgens trok moeder haar zoon stevig bij zijn oor en riep iets in de trant van: “En nu ga je ophouden of we gaan gelijk naar huis, begrepen!?”.

Educate your sons: hoe doe je dat eigenlijk?

Ze trok hem nog wat verder aan zijn oor voordat ze los liet. De jongen knikte stil en liep weg. Ik zag hem lopen naar de andere kant van het speeltoestel, weg van iedereen. In zijn houding een ‘volwassen’, breed mannetje met stoer loopje. Maar in zijn ogen een klein, kwetsbaar kind dat vocht tegen zijn tranen. Onder de indruk van de dominante en fysieke handeling van zijn moeder.

Is dit echt de manier?

En dit is een van de vele voorbeelden waarbij ik denk: hier gebeurt het. Hier maken we jongens hard. Hier leren we ze dat hun gevoel niet telt en dat dominantie de manier is om dingen op te lossen.

Hier leren we onze kinderen vooral níet naar binnen te kijken. Herhaal dit een aantal keer in de kindertijd en flash forward naar twintig jaar later. Heb je dan een man met een emotionele handicap die niet alleen zichzelf maar ook zijn omgeving flink kan belemmeren? Eerder schreef ik al waarom een ‘harde’ opvoeding en toxische mannelijkheid met elkaar samenhangen.

Leren kinderen omgaan met emoties

Het gesprek van de dag gaat over veiligheid van jonge vrouwen. Als we later veiligere straten willen, kunnen we veel bereiken door meiden én jongens emotioneel rijk op te voeden.

Het conflict van de broers had een mooie kans kunnen zijn om hen belangrijke dingen te leren. Over bijvoorbeeld: 

• Non-verbale communicatie en grenzen: “Kijk, jij vindt het grappig maar hij niet meer. Dat zie ik aan zijn gezicht en ik hoor het aan zijn stem. Jij ook? Als je dat ziet moet je stoppen”
• Handig aangeven van grenzen en behoeften: “Oké, volgens mij vind je het niet meer leuk maar schreeuwen/slaan is dan niet de manier. Dan kun je zeggen “Ik vind dit niet fijn” of “Wil je stoppen met… of je kunt vragen om iets anders te doen”
• Samenwerken en afspraken maken: “Oké, dit spelletje lukt even niet want jullie worden allebei boos. Wat wil jij graag? En jij? Kunnen we eerst jouw idee doen en dan jouw idee? Of hebben jullie misschien een ander idee? Wat kunnen we doen wat jullie nu allebei goed/leuk vinden?”
• Nieuwe ideeën aanreiken en flexibiliteit en creativiteit stimuleren: “Kijk nou, eigenlijk lijkt die glijbaan net een toren van een kasteel. Ben jij soms een ridder?”

Waarom je niet dominant wil reageren

Maar als we als ouder te vaak reageren vanuit onze eigen overlevingsmodus (op autoritaire, dominante of in dit geval zelfs fysieke manier) kunnen kinderen niets van ons leren. Het effect hiervan is namelijk dat het brein van kinderen ook in de overlevingsstand komt te staan.

Wat gebeurt er dan? Onbewust wordt je kind alert, bang, op slot, in de weerstand. En in die modus kan een kind niet goed leren en niet goed floreren.

Wat kinderen wél leren is angst te hebben voor hun dierbaren precies op het moment dat zij hen eigenlijk harder nodig hebben. Wanneer hun brein eigenlijk gewoon doet wat het moet doen: ontwikkelen en groeien. Daar horen nu eenmaal rare sprongen en fouten bij, zoals je broertje pesten in de speeltuin.

Kan ik op je rekenen?

De overtuiging sluipt dan bij het kind binnen: “Als ik het moeilijk heb of iets fout doe, hoef ik niet op steun te rekenen”. Dat is een flinke deuk in hun zelfbeeld, zelfvertrouwen en emotionele ontwikkeling. Bovendien leren kinderen zo ook geen nieuwe vaardigheden. In plaats van omgaan met lastige emoties, leren ze die te onderdrukken. Terwijl moeilijke momenten juist nodig zijn om belangrijke nieuwe vaardigheden te leren, emotionele en communicatie skills.

Ik zeg niet dat ik de wanhoop van die moeder niet begrijp. Die wanhoop of radeloosheid snap ik namelijk heel goed en veroordeel ik niet. Iedereen heeft zijn of haar eigen verhaal .We hebben allemaal momenten waarop we als ouder moe zijn, het even niet meer weten en minder handig reageren op onze kinderen.

Het is daarom altijd aan ons als ouder om de situatie niet verder te laten escaleren. De vraag die we onszelf moeten stellen is: willen we kinderen leren ‘gehoorzamen’? Als robotachtige kinderen die volgen zonder erbij na te denken? Hun eigen gevoel compleet negerend? Of willen we kinderen leren wie ze zijn en op een sociale en flexibele manier door het leven te gaan? Trouw aan zichzelf en met respect voor de ander?

Meer lezen over opvoeding?

Lees hier alle artikelen van Scarlet en meer over het thema opvoeden bij How About Mom.