Toen Anne-Mar Zwart voor het eerst een fertiliteitstraject begon, ontdekte ze hoe weinig ervaringsverhalen er zijn over hoe zo’n traject écht voelt. Ze kreeg een mapje mee vanuit het ziekenhuis – vooral medisch – maar niets over de mentale achtbaan, de eenzaamheid, het wachten, de hoop, de angst. Ze zocht op Spotify, maar vond geen enkele persoonlijke, verhalende podcast en besloot die zelf te maken.
Ook bracht ze eind 2025 een boek uit: ‘Willen jullie geen kinderen?’, waarin niet alleen haar eigen verhaal zit, maar ook dat van anderen: mensen bij wie de wens wél uitkwam, en mensen bij wie dat nooit gebeurde. We spreken Anne-Mar erover.
“Ik had heel erg behoefte om ervaringsverhalen van anderen te horen. Vanuit het ziekenhuis kreeg ik best wel summiere informatie mee. Een foldertje over ‘wat te verwachten in een fertiliteitstraject’ met daarin vooral informatie over hoe het medisch gaat. Niet hoe het mentaal is om in zo’n traject te zitten. En juist die nuance miste ik zelf.”
“Een fertiliteitstraject kan enorm eenzaam voelen. Het is best heel pittig als je erin zit en je het gevoel hebt dat je de enige bent. Dat het om je heen baby’s regent en behalve bij jou. Dan kan een verhaal van een ander al zo’n gevoel van herkenning geven.”
“Ik heb zelf ervaren hoe lastig het kan zijn als je open bent: je wordt er altijd op bevraagd. En ik heb ook ervaren hoe zwaar het kan zijn als je níet open bent. In privé was ik heel open, op m’n werk niet. Ik heb beide kanten meegemaakt.”
Eerder spraken we Anne-Mar de Zwart over haar podcast ‘Willen jullie geen kinderen?’
“Direct na mijn eerste traject dat ik achter de rug had, ben ik een podcast begonnen. Dat was eigenlijk ontstaan omdat er toen weinig te vinden was over hoe het is om in een fertiliteitstraject te zitten. Online zocht ik ervaringsverhalen van vrouwen die ook door een fertiliteitstraject gingen. Maar niemand had echt een verhalende podcast hoe zij door het traject was gegaan. Toen ben ik zelf die podcast begonnen.”
“De podcast is ook ergens geëindigd. Ik sprak heel veel stellen die aan de vooravond van een traject stonden, maar die verhalen waren niet af toen de podcast uitkwam. En er was zoveel wat ik wilde behandelen, maar waar ik geen ruimte voor had… Er lag bij mij nog een papiertje vol ideeën waarvan ik dacht: dit moet een keer een vervolg krijgen. Daarom een boek.”
“Die vraag kreeg ik zó vaak. Ik was 32 toen we begonnen met proberen zwanger te worden. We waren getrouwd, hadden een huis, waren net Amsterdam uit, een auto voor de deur… Mensen om ons heen kregen kinderen, dus die vraag kwam regelmatig. Soms heel kwetsend.”
“Je kunt het natuurlijk op heel veel manieren vragen. En er is niet één manier die voor iedereen goed voelt. Sommigen vinden het fijn om het te bespreken, sommigen helemaal niet. Maar de manier waarop het soms werd gesteld – alsof het iets is waar je gewoon ‘even’ voor kiest – deed pijn.”
“Ik ben geeft in de medisch wetenschap. Ik vind het fijn om te snappen wat er aan de hand is. Als ik begrijp wat er gebeurt, dat me rust. Kennis is ook een beetje macht; dan kun je gerichter vragen stellen. In zo’n traject kun je echt een expert worden. Maar sommige vrouwen worden juist onrustig van al die termen en verdiepen zich er liever niet in. Zo zie je maar: iedereen gaat er anders mee om. Daarom vond ik het waardevol om die kant óók te beschrijven.”
“De verhalen over een kinderwens zijn heel divers. Twee verhalen zijn van stellen die met lege handen eindigden. Hoe is het als je zonder kinderen blijft? Wat doet dat met je? Ik heb daar ook een rouwexpert voor gesproken. Wat mij daarin heel erg raakte is hoe diep die kinderwens kan zitten. Zonder dat we eigenlijk echt weten wat het inhoudt.”
“Soms kennen we dat stuk van onszelf helemaal niet totdat we er tegenaan lopen. En hoe die stellen uiteindelijk leerden leven met die uitkomst, dat getuigt van enorme veerkracht. Ik heb daar veel bewondering voor gekregen – voor hoe wij als mens zoveel meer aankunnen dan we denken.”
“Ja. Aan het begin zei ik tegen mezelf, uit zelfbescherming: we gaan dit traject gewoon in, we zien wel. Als het niet lukt, dan haal ik ook nog heel veel uit het leven. Dat zei ik tegen iedereen. Totdat ik een boek las met verhalen van mensen die geen kinderwens hadden. Ik kon me er gewoon niet in vinden. Toen besefte ik: ik wil dit zo graag en ik hoef mezelf niet wijs te maken dat het me niets zou doen als het niet lukt. Die wens zat heel diep, maar ik durfde dat lange tijd niet hardop te zeggen.”
“Achteraf pas. Ik ben er doorheen gerend. Ik had zoveel afleiding. Zodra we terugkwamen uit het ziekenhuis stond er alweer iets anders in de agenda. Dat was deels mijn redding, maar achteraf denk ik: hebben we eigenlijk wel stilgestaan bij dingen als een terugplaatsing? Soms hing ik meteen weer met familie aan de lijn. Even een update en weer door. Het is een intens proces.”
“Die liggen echt naast elkaar. Dat voelde ik het meest toen ik na een behandeling zwanger bleek. Je zou denken dat je een gat in de lucht springt, maar dat deed ik niet. Het voelde eerder onzeker. Mensen denken: je zal wel extra blij zijn, want het is eindelijk gelukt. Maar het traject doet echt iets met je. Je bent minder naïef, minder onbevangen.”
“Ik vind het nog steeds weleens moeilijk te geloven dat ik twee kinderen heb. Als ik zeg dat ik een zoon en een dochter heb, klinkt dat zó rijk… en zó onwerkelijk. Ik kan soms niet geloven dat mij dit is overkomen. Dat het gelukt is – én dat ze allebei gezond zijn- dat overstijgt alles.”
“Omdat niemand je daarop voorbereidt. Je werkt zo hard voor die embryo’s – zoveel zorg, medicijnen, maanden. En dan ineens heb je er – in mijn geval – nog tien over. Je weet hoe waardevol één embryo kan zijn. Wat doe je dan? Je moet kiezen: afstaan aan de wetenschap, adoptie, vernietigen. Ik vind dat een enorme ethische en mentale kwestie. Want wat moet ik nu? Het antwoord op die vraag heb ik nog zelf niet.”
“Vooral dat ze niet alleen zijn. Die eenzaamheid binnen dit thema is zo groot. Dat stukje herkenning, het gevoel dat je niet de enige bent… dat vind ik het allermooiste dat ik terugkrijg. Wat ik ook mooi vind om te horen is dat er mensen zijn die het hun omgeving laten lezen, omdat ze zelf lastig de woorden ervoor kunnen vinden. Dat het lucht geeft als het zwaar is – dat vind ik heel waardevol.”
Het boek van Anne-Mar de Zwart ‘Willen jullie geen kinderen?’ is online en in boekwinkels te verkrijgen.
Meer lezen?
How About Mom nieuwsbrief: korting, tips en de beste gelezen verhalen