Het inwendig onderzoek: de meest gebruikte interventie waarvan het nut (nog) niet is bewezen

In dit artikel legt verloskundige Margot van Dijk (Vraag de Vroedvrouw) uit wat een inwendig onderzoek is, en waarom zij er een kritische kanttekening bij plaatst.

Wat is een inwendig onderzoek?

Een inwendig onderzoek heet ook wel vaginaal toucher. Toucheren is aanraken of voelen. Het betekent dat de verloskundige of gynaecoloog met twee vingers in je vagina voelt. Bijvoorbeeld om te onderzoeken of je baarmoedermond rijp is (klaar voor de bevalling). Of hoe ver je baarmoedermond geopend is. Dit heet ontsluiting meten. 

Voor inwendig onderzoek wordt, net als voor andere onderzoeken, altijd eerst je toestemming gevraagd. Dat betekent dat je dus ook mag en kunt aangeven als je op dit moment liever geen inwendig onderzoek of vaginal toucher wilt.

Vrouwvrouw Margot over het inwendig onderzoek

Wat ik het moeilijkste vind aan het inwendig onderzoek, is dat daarmee – bewust of onbewust? – de zorgverlener de expert wordt in plaats van de barende vrouw. (Kan ik een hele post over schrijven, maar ik nodig je uit hier zelf even over te filosoferen). Ook is het een momentopname. Het zegt iets over wat was, niet over wat komt.

Zwanger en overtijd: wat kun je verwachten bij 40, 41 en 42 weken?

Inwendig onderzoek = routine

In de geschiedenis van de verloskunde werd het inwendig onderzoek ingezet wanneer er een vermoeden op complicaties was. Vandaag de dag is het bij de meeste zorgverleners normaal om routinematig inwendig onderzoek te verrichten tijdens de baring. Voor sommige vrouwen is het prettig om tijdens de bevalling te weten hoeveel centimeter ontsluiting zij hebben, maar andere zwangeren ervaren het inwendig onderzoek als pijnlijk of misleidend.

Er is niet veel onderzoek naar het nut van het inwendig onderzoek. Eén groot literatuuronderzoek met meerdere studies – een Cochrane-onderzoek – bevat 4 studies waarin totaal 744 vrouwen zijn onderzocht. De onderzoekers trekken de conclusie dat niet duidelijk is welke manier van het onderzoeken van progressie van de bevalling het meest effectief en acceptabel is. Ook concluderen de onderzoekers dat er onvoldoende bewijs is om routinematig inwendig onderzoek toe te passen, maar er ook geen bewijs is om dit niet te doen.

Ook is het inwendig onderzoek afhankelijk van de zorgverlener. Wanneer het herhaald wordt door een andere zorgverlener is de kans dat deze dezelfde bevinding heeft minder dan 50%.

Wanneer is het inwendig onderzoek mogelijk van meerwaarde?

Er zijn situaties waarbij het inwendig onderzoek of vaginaal toucher als interventie nut heeft. Denk bijvoorbeeld aan scenario’s als:

• Als de vrouw graag wil weten op hoeveel centimeter ontsluiting zij zit
• Als de vrouw die aan het bevallen is pijnstilling wil
• Mocht er een interventie gedaan zijn, kan met een inwendig onderzoek het effect van de interventie worden ingeschat, bijvoorbeeld een inleiding of bijstimulatie met weeënopwekkers of synthetische oxytocine
• Als er persdrang is zonder dat er (na enige tijd, maar hoe lang weten we niet) vordering is
•  Als er na enige tijd (maar hoe lang weten we niet) frequente en krachtige weeën geen vordering is in weeën (kracht, frequentie, duur)
• Als er vermoeden is op complicaties zoals bij matige harttonen van de baby of veel bloedverlies bij de vrouw na de bevalling
• Als een schedelektrode of microbloedonderzoek (MBO) wordt voorgesteld (los van dat we ’t dan eerst nog over het ‘nut’ van het CTG en MBO moeten hebben).

Kortom: het is wat mij betreft tijd om kritisch naar het inwendig onderzoek te kijken, aangezien het de meest gebruikte interventie in de geboortezorg is waarvan tot op heden het nut niet is bewezen.

Vond je dit interessant?

Bij Vraag de Vroedvrouw vind je een uitgebreid artikel over het inwendig onderzoek.

Met Vraag de Vroedvrouw heeft vroedvrouw Margot één doel: verloskundige kennis van alle kanten belichten. Margot: “Zowel zorgverleners als zwangeren kunnen bij ons hun hart ophalen aan objectieve en genuanceerde verloskundige kennis. Ik zoek alles tot op de bodem uit. Wat ik gevonden heb, zet ik om in begrijpelijke taal voor jou.”

Inmiddels is Vraag de Vroedvrouw uitgegroeid tot een uitgebreide kennisbank met: 

• artikelen (waarvan de samenvatting altijd gratis toegankelijk is!) 
• webinars (voor zwangeren) 
• masterclasses (voor zorgverleners)