De zomervakantie. Misschien kijk je er al maanden naar uit. Geen broodtrommels meer, geen sportclubjes, geen gehaast in de ochtend. Eindelijk tijd voor elkaar. Tijd om leuke herinneringen te maken.
En toch hoor ik als orthopedagoog én moeder ieder jaar weer hetzelfde. ‘We zijn nog geen drie dagen weg en het lijkt alsof mijn kind alleen maar boos is.’
Of: ‘Waarom is mijn kind op vakantie zoveel drukker dan thuis?’ En misschien herken je het zelf ook wel. Juist op de momenten waarop het ontspannen zou moeten zijn, lijkt de sfeer soms sneller te kantelen.
Dat is niet gek hoor. Sterker nog, het is vaak heel logisch.
Waar wij ontspanning ervaren, krijgt een kinderbrein ineens een enorme hoeveelheid nieuwe informatie te verwerken. Een ander bed, andere geluiden, een onbekend zwembad, nieuwe gezichten, een andere supermarkt, ander eten en een totaal ander dagritme.
Wij weten vanuit ervaring dat we daar vanzelf aan wennen. Een kinderbrein moet die hele nieuwe wereld nog leren kennen. En dat kost energie. Juist daarom zie je regelmatig dat kinderen de eerste vakantiedagen emotioneler zijn, sneller ruzie maken of meer bevestiging zoeken. Niet omdat ze ondankbaar zijn of geen zin hebben in vakantie, maar omdat hun brein overuren draait.
Nog voordat we vertrekken, hebben we vaak al een vakantie in ons hoofd gemaakt. We zien onszelf zitten op een terras met een Aperol Spritz of een heerlijke ijskoffie. De kinderen spelen gezellig samen. We maken mooie uitstapjes, wandelen door een pittoresk stadje en sluiten de dag ontspannen af. Allemaal heel begrijpelijk. Alleen ‘trommelgeroffel’ hebben kinderen óók verwachtingen…
Jij kijkt misschien uit naar een middag lezen aan het zwembad. Je kind verheugt zich op zes uur onafgebroken van de glijbaan gaan. Jij wilt vanavond nog gezellig over een avondmarkt struinen. Je kind dacht dat er iedere avond frietjes gegeten zouden worden. Veel strijd ontstaat niet doordat iemand echt iets verkeerd doet, maar doordat verwachtingen botsen met de werkelijkheid. Spoiler: als kinderen thuis ruzie maken zullen ze dat ook gewoon op vakantie doen. Ze nemen niet alleen een koffertje mee op vakantie, maar ook hun gedrag. Daar verandert een vakantie(land) helemaal niets aan.
Een kind kan iets fantastisch vinden én er tegelijkertijd volledig door overvraagd raken. Denk maar eens aan jezelf. Een bruiloft, een festival of een druk familiefeest kan ontzettend leuk zijn. Toch kom je soms thuis met een hoofd dat overloopt. Bij kinderen werkt dat precies hetzelfde. Alleen vertellen zij niet dat hun zenuwstelsel even vol zit. Zij laten het zien.
Meer gemopper. Kortere lontjes. Sneller huilen. Meer discussie. Of juist drukker gedrag. Gedrag vertelt lang niet altijd hoeveel energie een kind nog hééft. Soms vertelt het juist hoeveel energie er al verbruikt ís.
En met veiligheid bedoel ik niet alleen een veilig vakantieadres. Veel kinderen voelen zich veilig wanneer ze weten waar ze aan toe zijn. Een beetje voorspelbaarheid. Niet ieder uur vastgelegd, maar wel kleine ankers gedurende de dag.
Vertel bijvoorbeeld vooraf wat jullie ongeveer gaan doen. Bouw tussen twee activiteiten bewust een rustig moment in. Laat een kind even landen voordat je weer doorgaat naar het volgende uitje. Dat lijkt misschien minder spectaculair. Maar opvallend genoeg worden vakanties vaak juist leuker wanneer je niet probeert ieder moment maximaal te benutten. Zeker de eerste dagen waarin een kind nog aan het wennen is kan het handig zijn niet teveel te plannen maar ook ‘lummel’ tijd te behouden.
Wanneer een kind ontploft omdat het ijsje op is, gaat het zelden alleen over dat ijsje. Misschien was het al een lange dag. Misschien heeft je kind al uren moeten schakelen, wachten, luisteren en nieuwe indrukken verwerkt. Dat ijsje was simpelweg de laatste druppel. Gedrag is daarom veel vaker een signaal dan een probleem.
Niet: Hoe krijg ik dit gedrag weg?
Maar: Wat probeert mijn kind mij eigenlijk te vertellen?
Die vraag zorgt er bijna altijd voor dat je anders gaat kijken. Milder. Nieuwsgieriger. En juist daardoor kun je vaak beter aansluiten bij wat je kind nodig heeft. Want uiteindelijk is dat misschien wel de grootste vakantie hack die er bestaat. Niet nóg een leuk uitstapje. Maar een ouder die begrijpt waarom zijn of haar kind doet wat het doet. Dat maakt een vakantie uiteindelijk een stuk relaxter.
🌴 Op vakantie met je baby: vergeet dit niet
Misschien denk je na het lezen van dit artikel: help, nu moet ik ook op vakantie overal rekening mee houden.
Gelukkig niet. Kinderen hebben geen ouders nodig die ieder lastig moment driftig wegpoetsen. Sterker nog, teleurstellingen, ruzies en een een boze bui horen óók bij vakantie. Dat betekent heus niet dat je vakantie meteen waardeloos is. Wat wél helpt, is dat je begrijpt waar bepaald gedrag vandaan kan komen. Want als je met een andere bril naar je kind kijkt, reageer je vaak automatisch ook anders. En juist dat zorgt voor meer rust, meer verbinding en uiteindelijk ook meer plezier.
Vier kleine vakantiehacks die vaak al een groot verschil maken:
Niet alles hoeft vandaag. Juist wat ruimte tussen activiteiten zorgt ervoor dat iedereen meer energie overhoudt.
Vraag jezelf niet alleen af: ‘Wat doet mijn kind?’ maar vooral: ‘Wat heeft mijn kind nodig’?
Vertel vooraf wat ongeveer de planning is. Een beetje voorspelbaarheid geeft veel kinderen juist de vrijheid om te ontspannen.
No worries, je hoeft echt niet ieder moment bezig te zijn met leuke dingen doen. Soms ontstaat de mooiste verbinding juist tijdens een spelletje bij de caravan, samen een ijsje eten of een wandeling zonder haast.
En geloof me: ook bij ons eindigt een vakantiedag nog weleens met ruzie om een ijsje of een kind dat weigert uit het zwembad te komen. Ouderschap blijft ouderschap en dat is soms simpelweg aanpoten (halleluja). Maar als je aansluit bij wat je kind op vakantie nodig heeft ontstaat er veel meer rust. En juist daardoor geniet het hele gezin een stuk meer!
In mijn e-gids Confetti op Vakantie deel ik nog veel meer van dit soort inzichten en praktische handvatten. Niet om een smetteloze instagram-picture-perfect vakantie te creëren, maar om je te helpen met nét wat meer rust, begrip en plezier op reis te gaan. En dat willen we allemaal, toch? Fijne vakantie!
5 voorbeelden van normaal kindgedrag, wat we steeds vaker zien als ‘abnormaal’
How About Mom nieuwsbrief: korting, tips en de beste gelezen verhalen