Je hebt je kindje ter wereld gebracht via een keizersnede bevalling of wellicht verwacht je dat je een keizersnede zal ondergaan. Een ingrijpende buikoperatie: na de operatie verblijf je vaak 1 tot 2 dagen in het ziekenhuis, en daarna ga je naar huis. En dan? Dan begint het herstel echt.
Een keizersnede is een operatie waarbij de gynaecoloog door maar liefst zeven lagen heen moet, namelijk: de huid, vetweefsel, bindweefsel, de rechte buikspieren (die opzij worden geschoven, niet doorgesneden), het buikvlies, de baarmoederwand en het vruchtvlies.
In de meeste gevallen gebeurt dit via een horizontale snee net boven het schaambeen, de zogeheten bikinisnede. Een verticale snee, van schaambeen tot onder de navel, komt veel minder vaak voor en wordt meestal alleen gebruikt bij spoedsituaties.
In dit artikel neem ik je mee in wat er gebeurt na een keizersnede: hoe de wond zich vormt tot een litteken, wat normaal herstel is, wanneer iets afwijkend kan zijn, en waarom goede nazorg verder gaat dan alleen het litteken op je buik of de geadviseerde 6 weken rust.
Het litteken dat je op je buik ziet, is slechts het topje van de ijsberg. Wat zich daaronder bevindt, is een herstelgebied dat zich uitstrekt door meerdere weefsellagen.
Alle lagen die tijdens de operatie geopend zijn, moeten allemaal genezen. Ze doen dat niet tegelijk en ook niet even snel. Het spierweefsel, bindweefsel (fascia), vetweefsel en de huid hebben elk hun eigen herstel tempo. Tussen deze lagen door ontwikkeld zich littekenweefsel om de stabiliteit en stevigheid te bevorderen. Dit weefsel is stugger dan normaal bindweefsel en kan later verklevingen (adhesies) veroorzaken tussen de lagen door en met omliggende structuren zoals: de baarmoeder, de darmwand, de blaas, zenuwen en spieren.
Het litteken dat je ziet op de huid, is slechts een fractie van het weefsel dat moet herstellen. Wat je niet ziet, verdient misschien juist de meeste aandacht.
Wondgenezing na een keizersnede verloopt in vier fasen. Ze volgen elkaar op, maar overlappen ook gedeeltelijk. Hieronder lees je hoe de wondgenezing verloopt.
Zodra de wond gesloten is, begint het lichaam onmiddellijk met het stoppen van de bloeding. Bloedvaten vernauwen zich, bloedplaatjes klonteren samen en er vormt zich fibrine, een soort biologisch vlechtwerk dat de wond afsluit. Dit duurt van minuten tot enkele uren.
Je merkt hier niet veel van, maar het is de noodzakelijke voorbereiding voor het verdere herstel.
De eerste dagen na de operatie is het gebied rood, warm, gezwollen en pijnlijk. Dat is in deze fase niet erg, maar juist nodig. Je immuunsysteem stuurt witte bloedcellen naar het wondgebied om beschadigd weefsel op te ruimen en infectie te voorkomen.
Het gebied rondom de wond kan doof aanvoelen of tintelen. Dit komt doordat kleine zenuwvertakkingen tijdens de operatie beschadigd zijn geraakt. Dat gevoelsverlies komt in sommige gevallen deels vanzelf terug, maar een goed herstel van de zenuwgeleiding en doorbloeding vraagt maanden tot soms meer dan een jaar tijd in combinatie met goede nazorg behandelingen.
Veel vrouwen schrikken van het gevoel dat een deel van de buik geen gevoel meer heeft, maar dit is normaal. Het zenuwstelsel heeft zijn eigen herstel tempo en duurt vaak wat langer.
In deze fase gaat het lichaam de wond op de huid actief herstellen. Je lichaam produceert meer collageen, en maakt littekenweefsel aan. De wond op de buik sluit zich vervolgens en vormt zich tot een litteken.
Na ongeveer 7 dagen is de wond stevig genoeg voor het verwijderen van eventuele hechtpleisters, maar op dat moment heeft het litteken pas 20% van de oorspronkelijke weefsel sterkte teruggewonnen. Na 6 weken is de wond op de huid vaak goed gesloten en zichtbaar hersteld, maar het onderliggende weefsel is er nog lang niet.
De richtlijn die meegegeven wordt na een keizersnede is om zes weken rust te houden. Dit betekent onder andere geen fysieke inspanning, alleen je kindje dragen en geen auto rijden. Dit is na een keizersnede zeker een belangrijke basis, maar tegelijkertijd te simpel als een eindpunt. Het herstel is namelijk na zes weken nog hard aan de gang, en het littekenweefsel neemt zelfs tot wel een jaar in beslag om weer 100% op kracht te komen.
Een gesloten wond is niet hetzelfde als een genezen wond. Je lichaam is na zes weken nog lang niet klaar met herstellen.
Dit is de langste en voor velen de minst bekende fase. Het weefsel wordt sterker en het littekengebied rijpt verder terwijl de lagen een voor een herstellen.
Dit proces duurt ongeveer 1 tot 2 jaar na de operatie. Pas dan hebben het litteken en de diepere weefsellagen de uiteindelijke kracht bereikt, en dat is dan zelfs maximaal 65 tot 85% van de sterkte van het oorspronkelijke bindweefsel. Volledig herstel naar de originele toestand is biologisch niet mogelijk. Het bindweefsel raakt namelijk beschadigd tijdens de operatie en wordt vervangen door littekenweefsel. Dit weefsel is functioneel, maar stugger en minder flexibel van structuur.
Tijdens deze fase kunnen ook adhesies (verklevingen) verder ontwikkelen. En hier komt het belang van gerichte nazorg kijken. Het weefsel is in deze fase ook nog het meest beïnvloedbaar omdat het nog steeds bezig is met herstellen. Over de nazorg behandelingen lees je straks meer.
Vaak is er onvoldoende kennis over het wondherstel en waar op gelet moet worden. Hieronder lees je wat bij normaal wondherstel hoort en wanneer je aan de bel moet trekken.
• De eerste weken: het litteken is rood, gezwollen en gevoelig. Rondom de wond kan de huid doof of tintelend aanvoelen. Een trekkend gevoel bij bewegen is normaal.
• Na 2–6 weken: de huid sluit zich. Het litteken kan nog gevoelig zijn bij aanraking of kleding. Jeuk is een teken van actieve genezing. Hechtingen verdwijnen of worden verwijderd.
• Na 3–6 maanden: het litteken verkleurt van rood naar roze en later naar een lichtere tint. Het kan nog verheven of juist ingetrokken aanvoelen.
• Na 1–2 jaar: het litteken is niet meer actief, wat betekent dat het zijn definitieve kleur en structuur heeft aangenomen. Normaal gesproken is het platter, lichter en minder gevoelig geworden, afhankelijk van het type litteken dat je lichaam ontwikkeld heeft. Over type littekens lees je verder in het artikel meer.
Er zijn signalen die aangeven dat het herstel minder vlot verloopt, of dat er een complicatie is.
Neem bij de volgende symptomen contact op met je gynaecoloog, verloskundige of huisarts:
Maar er zijn ook klachten die niet direct zichtbaar zijn en toch signalen zijn dat het herstel extra aandacht verdient: aanhoudend gevoelsverlies, pijn bij het aanraken, buikklachten, darmklachten, bekkenklachten, lage rugpijn, of het gevoel dat iets “trekt” bij beweging.
Dit kunnen aanwijzingen voor verklevingen of zenuwprikkeling. Deze klachten verdwijnen zelden vanzelf, en kunnen jarenlang voor ongemak zorgen. Gerichte nazorg behandelingen zijn hierbij belangrijk voor een goed herstel na je keizersnede.
Welke soorten littekens zijn er, als we naar keizersnede littekens kijken?
Hier wil ik eerlijk over zijn, als specialist op dit gebied: de nazorg na een keizersnede wordt in Nederland structureel onderschat. Je wordt ontslagen uit het ziekenhuis, je krijgt het advies om zes weken rust te houden, en daarna wordt er vanuit gegaan dat het herstel goed gaat en je weer mag opbouwen in dagelijke activiteiten.
Veel vrouwen lopen hierdoor jaren met klachten zoals: steken of jeuk in het littekengebied, bekkenklachten, een doof gevoel, pijn bij seks, lage rugklachten, darm of menstruatie klachten. Vaak zijn vrouwen zich niet bewust van de link die de klachten hebben met het keizersnede litteken en de verklevingen die zich hebben gevormd.
“Het litteken op mijn buik zag er prima uit. Maar van binnen klopte er iets niet.” Dit hoor ik wekelijks in mijn praktijk.
Middels mijn SectioCare Methode werk ik aan het volledige herstel: het litteken, versoepelen van de diepere lagen van het weefsel, de doorbloeding, het zenuwstelsel, en verklevingen van het littekenweefsel. Maar ook de emotionele verwerking van de bevalling zelf, want een keizersnede is niet zelden een emotioneel beladen gebeurtenis, of die nu gepland was of niet.
De behandelingen zijn gericht op:
Behandeling kan starten vanaf 6 weken na de keizersnede, mits de wond dan volledig gesloten is en korstvrij. Maar ook vrouwen die jaren geleden hun keizersnede hebben gehad, kunnen baat hebben bij behandeling.
Je lichaam heeft iets bijzonders gedaan. De weg naar een goed herstel verdient evenveel aandacht als de zwangerschap en de operatie zelf. Niet omdat er iets mis is, maar omdat jij als vrouw die een buikoperatie heeft ondergaan en een pasgeborene verzorgt, het verdiend om te begrijpen wat er in je lichaam gebeurt en hoe je dat herstel kunt ondersteunen.
Heb je vragen over jouw litteken of herstel? Of wil je weten of een behandeling bij jou past? Neem gerust een kijkje op De Keizersnede Treatment.
Sanne Aquino, oprichter van De Keizersnede Treatment: “Na mijn eigen spoed keizersnede kwam ik tot de ontdekking hoe weinig informatie er gegeven wordt over de keizersnede en hoe onderbelicht de nazorg is. Daarom ondersteun ik nu in mijn praktijk vrouwen bij het herstel van hun litteken en de lichamelijke en emotionele impact die een keizersnede kan hebben. Dit doe ik o.a. door middel van litteken behandelingen tot op diepere lagen van het weefsel, middels mijn eigen SectioCare methode.”
*Litteken behandelingen na een keizersnede vervangen geen medische zorg. Ervaar je klachten die kunnen duiden op een infectie, neem dan altijd contact op met je verloskundige, gynaecoloog of huisarts.
How About Mom nieuwsbrief: korting, tips en de beste gelezen verhalen