Naast de dagelijkse uitdagingen zoals boosheid, slapen en eten, worstelen veel ouders met de vraag: “Doe ik het wel goed genoeg?”. Vroeger leken ouders zich die vraag veel minder te stellen. Waarom voelen steeds meer ouders zich tegenwoordig onzeker?
Laten we daar eens in duiken. Dit is waarom het jouw kind én jezelf helpt om het vaker goed-genoeg te doen.
Waarom streven we zo vaak naar het ‘perfect’ doen? We leven in een maakbare maatschappij, waarin het lijkt alsof alles perfect moet. Daarnaast is er tegenwoordig veel druk op ouders. We leven meer individueel, waardoor praktische en mentale verantwoordelijkheden vooral bij de ouder(s) liggen.
Meer lezen: Ana deelt babytips die ze zelf had willen hebben
Vroeger deelden onze ouders en grootouders het opvoeden vaak met een netwerk van familie, buren en kennissen. Opvoeden is door de eeuwen heen altijd een collectieve, maatschappelijke taak geweest, maar is langzaam een verantwoordelijkheid van de ouder(s) geworden. Daarnaast zien we door deze verandering ook steeds minder de onhandige, imperfecte momenten van anderen.
En ook sociale media spelen een grote rol. We worden continu blootgesteld aan perfecte plaatjes, wat twijfel en onzekerheid versterkt. Zelfs als we rationeel weten dat het niet de volledige waarheid is, creëert ons brein onbewust een beeld van hoe ouderschap ‘zou moeten zijn’. Als jouw dagelijkse realiteit afwijkt van die mooie plaatjes die je bij een momfluencer ziet, ontstaan automatisch gevoelens van tekortschieten en twijfel.
Niemand wordt geboren als ‘de perfecte ouder’, je hebt tijd nodig om in je rol te groeien. Net zoals je ook de tijd nodig hebt om ervaren te worden in die functie op je werk.
Ook een mooi besef: kinderen hebben voor de ontwikkeling van een gezond zelfbeeld ook ouders nodig die laten zien dat niet alles perfect verloopt. Die laten zien hoe ze met tegenslag omgaan. Geen perfecte ouders dus, waarbij alles goed en vanzelf lijkt te gaan.
Daarnaast is elke ouder, elk kind en zelfs elk moment anders. Er bestaat ook helemaal geen perfecte aanpak of methode. Wat voor het ene kind werkt, werkt misschien totaal niet voor het andere. En wat op het ene moment werkt (bijvoorbeeld thuis), werkt soms ineens niet als je op een vol schoolplein staat.
Als je in zulke momenten streeft naar perfectie, leg je jezelf een extreem hoge lat op. Bijvoorbeeld door je boosheid in te slikken, de driftbui van je kind in het openbaar proberen te voorkomen of overal thuis en op je werk perfect te willen presteren. Dit zorgt voor veel spanning bij jezelf. Ongemerkt overschrijd je je eigen grenzen. Tegelijk leg je de lat zo onrealistisch hoog dat de uitkomst vrijwel altijd teleurstellend is omdat je er simpelweg niet aan kunt voldoen, wat vaak weer een nieuwe laag van onzekerheid en gevoel van falen creëert.
Een hoge lat is niet alleen lastig voor jou, maar ook voor je kind. Zeker nu kinderen opgroeien in een online wereld met (steeds meer) AI-gegenereerde content, waar alles perfect en moeiteloos lijkt of binnen handbereik lijkt.
Maar wij mensen zijn niet perfect. We maken fouten, leren ervan en ervaren uitdagingen. Hoe meer een kind dat thuis kan oefenen in een veilige omgeving, hoe veerkrachtiger het op latere leeftijd in staat is om om te gaan met imperfecte, uitdagende momenten. Door jouw kind een realistisch beeld te laten zien: hoe jij uitdagingen aanpakt, ‘nee’ zegt als het teveel is of kiest voor gemak, leert het waardevolle vaardigheden. Bijvoorbeeld hoe je met boosheid omgaat: wat werkt, wat niet, en hoe je fouten herstelt.
Ik probeer dat ook regelmatig met mijn eigen jongens van 4 en 7 te doen. Laatst kwam ik thuis van een workshop, nog met mijn hoofd bij het werk en zij hadden gelijk allerlei vragen. Ik zei: “Sorry, ik voel me druk in mijn hoofd doordat ik nog aan mijn werk denk. Ik ga me even omkleden en een paar keer rustig ademhalen en luister daarna goed naar jullie.”
In plaats van te streven naar perfectie, is het zoveel helpender om te streven naar een versie waarbij je jezelf toestaat om het gewoon goed-genoeg te doen en goed te worden in het herstellen op de momenten die niet lekker lopen.
De Engelse kinderarts Donald Winnicott introduceerde in de jaren ‘50 al het concept ‘goed genoeg ouderschap’. Waarmee hij de gewone, betrokken ouder centraal stelde en liet zien dat het er niet om gaat dat je je kind altijd perfect aanvoelt.
Onderzoek laat namelijk zien dat wanneer je in ongeveer 30% van de dagelijkse momenten goed kunt afstemmen op je kind – dus aanvoelt wat het nodig heeft of hoe het zich voelt – dit al wordt gezien als een gezonde interactie. De overige 70% van de tijd gaat het om: proberen, gissen naar de behoefte van je kind, fouten maken en die vervolgens herstellen. Bijvoorbeeld wanneer je baby blijft huilen ondanks dat je alles hebt geprobeerd.
De essentie van goed ouderschap gaat daarom veel meer om aanwezig zijn en jezelf toestaan om te leren van eventuele missers. Deze drie reminders helpen je hierbij op weg.
Wist je dat kinderen voor het overgrote deel leren van dat wat jij laat ZIEN in plaats van dat wat jij DOET? Dat noemen we voorleven. Laat zien dat ook jij fouten maakt, het soms niet weet, missers hebt en hoe jij daar vervolgens mee omgaat. Daar leert jouw kind van.
Iedere ouder kent het: je voelt de boosheid opkomen, reageert te hard en denkt achteraf: “Oeps, dat had anders gemoeten.” Het is verleidelijk om dan hard tegen jezelf te zijn: “Wat een slechte ouder ben ik.”
Toch geldt: jij bent niet je reactie. Een uitbarsting of ongeduldige reactie zegt niets over wie je als ouder bent. Het onderscheid tussen gedrag en identiteit is belangrijk: zie je reactie als momentopname, leer ervan, herstel waar nodig, en ga verder zonder jezelf neer te halen.
Je hoeft alles niet nu al te weten. Je hebt de tijd om te ontdekken wat werkt voor jou. En dat kan zelfs per (leeftijds)fase telkens veranderen. Gun jezelf die tijd, ruimte en oefenmomenten. Herinner jezelf er de volgende keer aan dat jij aan het leren bent!
In mijn boek De Ontspannen Ouder vertel ik hier meer over en neem ik je stap voor stap mee in hoe je meer mildheid en zelfvertrouwen ervaart in het ouderschap. Geen wijzende vinger, maar een gids vol herkenning, inzichten en praktische oefeningen.
Sidebotham, C. (2017). Good enough is good enough! British Journal of General Practice, 67(660), 311 Veer, R. van der (2024). Over opvoeding en wetenschap. Pedagogiek, 44(1), 100-106.
How About Mom nieuwsbrief: korting, tips en de beste gelezen verhalen