In de serie Dad talk praten we met vaders over de mooie kanten en de uitdagingen van vaderschap. Eerlijke gesprekken met mannen over opvoeden, hoe je relatie verandert met komst van kids, en hoe je zelf verandert. Deze week deelt Martijn over de premature geboorte van zijn zoon Merlijn en dochter Madelief, die geboren werd met Downsyndroom.
Martijn: “Ik leerde Elleke op latere leeftijd kennen. Daardoor kwam de vraag of we samen kinderen wilden al snel op tafel. We kozen bewust voor elkaar en voor een gezin.”
De weg daar naartoe verliep alleen anders dan gehoopt. Toen Elleke zwanger raakte van Merlijn werd haar migraine, waar ze al langer mee leefde, veel heftiger. Later kwam daar ook zwangerschapsvergiftiging bij. “Merlijn werd zeven weken te vroeg geboren en belandde in de couveuse. Zijn eerste anderhalf jaar werden gekenmerkt door onvoorwaardelijke liefde, maar ook door veel zorg, omdat hij vaak ziek was.”
“Toen er voorzichtig weer wat ruimte kwam om op adem te komen, raakte Elleke onverwacht zwanger van Madelief. Al vroeg in de zwangerschap volgde het nieuws dat Madelief Downsyndroom en een ernstige hartafwijking bleek te hebben” vertelt Martijn.
Samen met een andere zorgvader organiseert hij sinds kort avonden waarin zorgvaders samenkomen om ervaringen te delen.
“Ooit wil ik een boek schrijven met als werktitel Wat verloor ik toen ik vader werd. Vader worden bracht me niet alleen geluk en oneindig veel liefde, maar ook het besef dat je, om iets groots welkom te heten in je leven, soms ook afscheid neemt van iets anders. Van zorgeloosheid, van vrijheid, van het idee dat je alles onder controle kunt houden.”
“Voor mij zit daar iets wezenlijks in. Als je iets welkom heet in je leven, dan neem je ook ergens afscheid van. In mijn geval van ruimte, van vrijheid, van dingen op mijn manier kunnen doen. Ik ben gehecht aan lezen, sporten, bewegen, mijn dag zelf indelen. Dat zijn misschien gewone dingen, maar als je vader wordt verandert dat. Bij mij kwam daar nog bij dat mijn vaderschap vanaf het begin gepaard ging met zorg. Dan voel je dat verlies nog nadrukkelijker. Niet omdat je je kinderen als een last ervaart, maar omdat liefde ook iets van je vraagt.”
“Voor mij hing de vraag om vader te worden altijd samen met de persoon met wie ik mijn leven deelde. Met Elleke voelde het zo logisch om die stap samen te zetten! Die weg was niet zorgeloos. Elleke had veel last van migraine en tijdens haar zwangerschap werd die alleen maar heftiger. Dat vond ik moeilijk. Je maakt je zorgen om haar en om de baby, dus je bent de hele tijd bezig met de vraag of het goed gaat komen.
Tegelijk moet je ook gewoon door. Ik moest heel erg wennen aan het ziekenhuis en aan die medische wereld. Inmiddels weet ik de weg daar blindelings, maar toen was dat totaal nieuw voor me.”
“Die bevalling was intensief, magisch, kruipend en meeslepend. Merlijn moest met 33 weken worden gehaald. Dat duurde dagen. We leefden in die verloskamer. Toen hij eindelijk kwam moest hij direct mee voor controle. Later kwamen we samen terug de kamer in, waar Elleke lag en waar allemaal zorgverleners met haar bezig waren. Die weken letterlijk uiteen om ons samen bij haar te laten, als een soort erehaag. Dat beeld staat in mijn geheugen gegrift. De wereld viel even stil.
Toen Merlijn in de couveuse lag, speelde hechting meteen door mijn hoofd. Ik ben vanuit mijn werk veel bezig met dat thema, dus ik dacht al snel: wat betekent dit voor de band met zijn ouders? Tegelijk werd ik ook heel bewust betrokken. Ik heb veel met hem op bed gelegen, huid op huid, en dat was heel waardevol. Ik vond het prachtig om vader te zijn, maar het was ook zoeken. Elleke moest na de bevalling herstellen van de zwangerschapsvergiftiging en Merlijn was in zijn eerste anderhalf jaar veel ziek. Ons leven voelde daardoor lang heel medisch. Er was veel liefde, maar ook veel waakzaamheid.”
“Ik zei nog tegen Elleke dat het de goden verzoeken was om nog een keer zwanger te worden en twee dagen later bleek ze zwanger. Madelief kondigde zich meteen aan op een manier die heel eigen aan haar is, weten we inmiddels: in volle overtuiging.
Voor mij was zwanger zijn inmiddels verbonden met ziek zijn en zorgen hebben over de gezondheid van Elleke. Ik zag ertegenop om dit nog een keer mee te moeten maken. Het ging net weer wat stabieler, ik had ook niet per se het vertrouwen dat dat zo zou blijven.”
“Bij de twaalfwekenecho kwam naar voren dat er iets niet goed was. Uiteindelijk bleek dat Madelief Downsyndroom had en een ernstige hartafwijking. Dat was een enorme klap. Ik heb mezelf toen ook echt de vraag gesteld: wil ik dit wel, kan ik dit wel? Daar zit absoluut schaamte in, maar het was wel een eerlijke vraag. Elleke wist het meteen. Zij zou dit kindje nooit weghalen. Ik ben haar nog steeds ontzettend dankbaar dat ze mij de ruimte gaf om daar in mijn eigen tempo naartoe te bewegen.
Via via kwamen we in contact met een moeder van een dochter met Down. We gingen daar op bezoek. Ik liep haar woonkamer binnen en dacht: hier leeft gewoon een gezin. Niet alleen maar zorgen, niet alleen maar medische scenario’s, maar een gezin waarin iemand Down heeft. Dat hielp me enorm.”
“De bevalling verliep goed, maar door haar hartafwijking bleef Madelief de eerste dagen ter observatie in het ziekenhuis. Toen ze daarna thuis was, met kraamzorg, voelde dat voor ons als een enorm cadeau. Bij Merlijn hadden we nooit echt een kraamperiode gehad, dus dit was de eerste keer dat we dat samen konden beleven.
Lang duurde die rust niet. Madelief werd ziek, kreeg een voedingssonde omdat drinken haar te veel uitputte en belandde daarna weer in het ziekenhuis, dit keer met het RS-virus. Uiteindelijk lag ze vijf à zes weken opgenomen, op en af tussen IC en medium care en moest haar hartoperatie naar voren worden gehaald. Dat was een intens zware periode.
De primaire emotie bij ouderschap is angst en liefde. Je wilt eigenlijk maximaal invloed hebben op het geluk en de gezondheid van je kind, maar je directe invloed is behoorlijk beperkt. Er zijn veel dingen die je kind kunnen overkomen waar je weinig aan kunt doen. Dat vind ik ingewikkeld.
Maar Madelief is inmiddels twee en medisch gaat het heel goed met haar. Ze is een vrolijk, lief en knuffelig meisje. Het is echt een feest om haar om je heen te hebben. Merlijn is ook een trotse grote broer. Soms helpt hij haar, soms vindt hij het irritant dat ze een toren omgooit die hij net heeft gebouwd. Het zijn gewoon een broer en een zus samen.”
“Levend verlies zijn verlieservaringen die niet met overlijden te maken hebben. Mensen denken bij rouw vaak meteen aan dood, terwijl verlies ook kan gaan over een leven dat anders loopt dan je had gedacht. Over een kind met een beperking, een ouder met Alzheimer of dementie, of een relatie die verandert terwijl iemand er nog gewoon is. Toen ik dat op mezelf begon toe te passen, hielp dat me.
In het ziekenhuis zei een maatschappelijk werker iets wat me is bijgebleven: probeer niet nu al in te vullen hoe het leven eruitziet als je kind straks achttien is, of door welke hoepels zij allemaal nog moet. Dat weet je niet. Bij andere kinderen weet je dat eigenlijk ook niet, maar bij haar al helemaal niet. Dat gaf ruimte. Het hielp me om minder vast te grijpen aan een toekomstbeeld en meer te zien dat Madelief gewoon haar eigen pad zal volgen.
Tegelijk gaf het me ook toestemming om te erkennen dat dit me iets kostte. Niet omdat ik minder van haar houd, maar juist omdat ik zoveel van haar houd en tegelijk voel dat sommige dingen anders lopen. Je hoeft niet te kiezen tussen liefde en verdriet. Die kunnen naast elkaar bestaan.”
Quinta moest haar zwangerschap afbreken: “Ik koos uit liefde voor haar”
“Dat merkte ik onder andere bij een bijeenkomst over levend verlies. Daar zat ik als enige man tussen allemaal vrouwen. Dat zegt iets. Er is veel herkenning voor moeders. Tegelijk hebben vaders ook verdriet, schaamte, twijfel en machteloosheid. Alleen komt dat vaak minder snel naar buiten. Ik miste daarin de vaders en partners. Daarom begon ik zelf iets op de zetten voor vaders die een zorg(intensief) kind hebben.
Wat ik andere vaders vooral gun, is de ruimte om te voelen dat het niet raar is als liefde en verlies naast elkaar bestaan. Dat het niet zwak is om te erkennen dat iets je raakt. Dat ook vaders mogen zoeken, twijfelen, rouwen, genieten, falen en opnieuw beginnen. Je hoeft niet altijd alleen maar de sterke of de praktische te zijn.”
“Wij hebben gelukkig een sterke relatie. Tegelijk is dit absoluut een relatietest. Zorg, slaaptekort, angst, verschil in tempo, verschil in perspectief, het trekt aan alles. Ik geloof heel erg dat je in je relatie moet blijven investeren, juist omdat de kinderen daar ook baat bij hebben. De relatie is de bron waaruit de kinderen voortkomen. Die bron moet je onderhouden.
We kregen ooit als stel mooi advies over die eerste periode samen. De kern was: als je straks tegenover elkaar staat in een enorme ruzie of in een heel pittig gesprek, stop dan ook eens en ga eerst slapen. Dat advies is me altijd bijgebleven. Slapeloosheid en uitputting doen heel veel met mensen.”
“Dat er ook gewoon heel veel plezier in zit. Merlijn die iets zegt wat totaal onverwacht is. Madelief die zo’n knuffelig meisje is dat ze je hele dag lichter maakt. Die kleine momenten thuis. Het gewone. Juist als je veel zorg hebt meegemaakt, kan dat gewone iets heel kostbaars krijgen.
Het vaderschap heeft me veel zachtheid gebracht, denk ik. En ook besef van kwetsbaarheid. Dat je niet alles kunt oplossen, hoe graag je dat ook zou willen. Dat je soms alleen maar kunt blijven, dragen, liefhebben en aanwezig zijn. Misschien is dat uiteindelijk wel de kern.”
Jaap begon de Dad Walk Club: ‘Mijn hoop is simpel: dat vaders elkaar vinden’
Dirk: “Voordat ik vader werd, ben ik eerst met een psycholoog gaan praten”
How About Mom nieuwsbrief: korting, tips en de beste gelezen verhalen