Eigenlijk is het best vreemd: wanneer een pasgeboren baby melk heeft gedronken, is het boeren een goed teken en zelfs noodzakelijk. We moedigen het aan! Op latere leeftijd is het echter wat minder wenselijk gedrag; in openbare ruimtes en zelfs in de beschutting van het eigen huis wordt niet overal een luidruchtige boer geaccepteerd.
Hetzelfde geldt voor neuspeuteren, aan je geslachtsdeel zitten, scheetjes laten en ga zo maar door! Hoe leer je je peuter deze menselijke eigenschappen te reduceren, al dan niet af te schaffen in het openbaar, zonder daar een gevoel van schaamte aan het lichaam aan te koppelen?
Het goede nieuws is dat dit gedrag natuurlijk volkomen normaal is. Peuters ontdekken hun lichaam en de wereld om hen heen, en veel van wat wij ongemakkelijk vinden, vinden zij vooral grappig of interessant. Een boer, een scheetje, een peuter die aan zichzelf voelt: het is pure nieuwsgierigheid en zorgt vaak voor plezier.
Voor ons, als toeschouwer, kan het soms wel wat gênant zijn, maar het hoort bij het proces van opgroeien. Tegelijkertijd willen we natuurlijk dat kinderen leren wat sociaal acceptabel is, en dat kan op een manier die geen schuld of schaamte creëert. Hoe leer je je kind dat sommige dingen prima zijn, maar dat er een tijd en plek is voor alles?
Orthopedagoog Daniëlle: ‘Dit gedrag zijn we abnormaal gaan vinden’
Grenzen stellen is in menig huishouden een grote strijd. Als het om aanpast gedrag gaat kun je simpel beginnen door te benoemen wat je ziet, zonder daar een oordeel aan te koppelen: “Ah, een boertje” of “Je hebt je vinger in je neus” is vaak voldoende. Door het gedrag neutraal te beschrijven, help je je kind woorden te koppelen aan wat het doet, zonder de boodschap dat zijn lichaam verkeerd is.
Probeer kwalificaties als ‘vies’ of ‘slecht’ te vermijden. Daarmee verschuift de aandacht van het gedrag naar het kind zelf. Wat je wél wilt duidelijk maken, is dat gedrag afhankelijk is van de situatie. Thuis aan tafel is iets anders dan in de supermarkt. In je slaapkamer iets anders dan bij opa en oma op bezoek.
Leg daarom helder uit wat waar kan. In de keuken een boer laten na het eten is minder problematisch dan midden in de rij bij de kassa. Wil je peuter in zijn neus peuteren, dan hoort daar een zakdoek bij of een moment op het toilet. Zo maak je onderscheid tussen het lichaam, dat van henzelf is, en het gedrag, dat je kunt bijsturen. Herhaling helpt altijd. Kinderen leren door ervaring en door terugkerende uitleg.
Ook je eigen voorbeeld speelt een rol. Een kind ziet meer dan we denken. Hoe jij omgaat met je lichaam, met ongemak en met sociale situaties, vormt hun referentiekader. Als jij er ontspannen mee omgaat, leert je kind dat een lichaam heel normaal is en dat er best wat manieren zijn om het gezellig te houden voor iedereen.
Pedagoog Scarlet: Dit is waarom een ‘harde’ opvoeding niet werkt
Soms is grenzen aangeven helaas niet genoeg en heeft een kind iets meer sturing nodig. Even een zakdoek aangeven, even samen naar het toilet lopen of zachtjes herinneren aan de afspraak voor buitenshuis, maakt het concreet. Daarmee verplaats je de focus van verbieden naar een beetje bijsturen.
Humor kan spanning wegnemen, want soms is juist de ongepastheid heel grappig. Samen even glimlachen om een harde boer is prima, daarna volgt de uitleg dat dit thuis beter past dan in de winkel. Zo blijft de sfeer ontspannen en blijft de boodschap overeind.
Benoem altijd goed gedrag, wanneer je verandering ziet in zijn of haar gedrag. Positieve aandacht maakt zichtbaar welk gedrag gewenst is, zonder het lichaam zelf ter discussie te stellen.
Onaangepast gedrag hoort bij opgroeien. Het is een fase waarin kinderen ontdekken wat hun lichaam kan en hoe de wereld daarop reageert. Als ouder begeleid je dat proces door helder te zijn, consequent te blijven en respectvol te reageren. Zo leert je kind sociale grenzen kennen, terwijl het zich vrij kan blijven voelen in zijn eigen lijf.
En laten we wel wezen, de vrouw in de rij in supermarkt lacht stiekem ook best hard om die keiharde boer van je kind. Van kinderen wordt doorgaans onaanpast gedrag nog prima geaccepteerd!
How About Mom nieuwsbrief: korting, tips en de beste gelezen verhalen